نکاتی از جلسه گذشته

تفاوت روش ثبت فاصله‌ای و ثبت نمونه‌گیری زمان: ثبت فاصلهای زمان بهترین روش هست برای رفتاری که همه موارد را به طور مداوم و با جزییات میخواهیم ثبت کنیم. در روش ثبت فاصلهای زمان مقطع زمانی مشخصی را (مثلا دو ساعت یا چهل دقیقه یا ...) متناسب با فراوانی رفتار در نظر میگیریم، بعد این زمان را به فواصل زمانی که کوچکتر از آن است (اگر چهل دقیقه است مثلا به دو دقیقه تقسیم میکنیم) و وقوع رفتار را ثبت میکنیم.

در روش ثبت نمونه گیری زمان، وقوع رفتار را در فواصل مشخص ثبت میکنیم.

تفاوت این دو روش این است که در روش ثبت فاصله ای، رفتار موردنظر در یک مدت زمان معین به طور پیوسته، اما در فاصله ی کوتاه مشاهده میشود در حالی که در روش ثبت نمونه گیری زمان، رفتار موردنظر در همان زمانی که مشخص کردیم مشاهده میشود اما نه به طور پیوسته بلکه با یک فاصله ی زمانی بین آن مقطع‌های زمانی (که میتواند ثانیه یا دقیقه باشد).

روش‌های سنجش در تغییر رفتار (روشهای سنجش غیرمستقیم)

مصاحبه با مددجو

 مصاحبه با افراد دیگر با اهمیت در زندگی مدد جو مثل پدر و مادر و خواهر و برادر

نظارت شخصی که معمولا برای بزرگسالان استفاده میشود

 کسب اطلاع از متخصصان دیگر (روانشناس مدرسه،مددکار،پزشک)

ایفای نقش که یکی از روش‌های تدریس هم هست. در این روش درمانگر فرد را در موقعیت شبیه سازی شده قرار میدهد و رفتار شخص را زیر نظر میگیرد( معمولا تعامل فرد با بقیه). ایفای نقش هم یک روش سنجش است هم یک روش درمان. ایفای نقش بهترین تاثیر را در تدریس به کودک دارد.

 پرسشنامه ها و آزمون های شخصیت سنجش ( مثل MMPI)

آزمون های فرافکن، این آزمون ها به سنجش تعارضات ناهشیار، ترس های نهفته، تکانش های جنسی و اضطراب های پنهان میپردازند.

سنجش روانی فیزیولوژیکی که برای کودکان هم استفاده میشود.

سنجش هوش (آزمون هوش وکسلر که مناسب تمام سنین است، آزمون هوش استنفورد بینه)

توضیح روش های سنجش غیرمستقیم رفتار

1 در مصاحبه با مددجو، نام و نام خانوادگی و سن و جنسیت و سبک زندگی و سبک فرزندپروری و فرهنگ و بیماری ها و مشکلات روانی سابق را میپرسیم.

2 توضیح پرسشنامه ها و آزمون های شخصیت سنج در سایت خود شناس: http://www.khodshenas.ir

کهن الگو‌های زنانه: آفرودیت، آرتمیس، آتنا، دیمیتر، هرا، هستیا، پرسفون

کهن الگوهای مردانه: آپولو، آرس، دیونوسوس، هادس، هفائستوس، هرمس، پوزیدون، زئوس

هر کهن الگو ویژگی های خودش را دارد.

قهرمان درون: معصوم، یتیم، جنگجو، حامی، جستجوگر، عاشق، نابودگر، آفرینشگر، حاکم، جادوگر، فرزانه، دلقک

تیپ های شخصیتی MBTI: این آزمون چندین کاربرد دارد، برای ازدواج ، استعداد تحصیلی و تعیین نقاط قوت و ضعف استفاده میشود. این آزمون 16 تیپ شخصیتی دارد ( تقسیم بندی زنانه و مردانه ندارد)

نکته: اگر بین کهن الگو و شخصیت MBTI دچار تضاد شدید، روایی و پایایی MBTI بیشتر است.

رفتار شناسی DISC: الگوهای رفتاری را مشخص میکند.

بُعد D مشخص می کند شما چطور به مشکلات و چالشها پاسخ می دهید.

بعد I مشخص می کند شما چطور دیدگاه خود را به دیگران انتقال می دهید.

بُعد S مشخص می کند شما چطور خود را با محیط تطبیق می دهید.

نکته: آزمون ها وسیله کمکی برای تشخیص است. اولویت با مصاحبه است.

نکته: آزمون DISC و آزمون MBTI برای گزینش کاری دقیق استفاده میشود.

بعد C کیفیت پاسخگویی به مقررات را مشخص میکند.  

آزمون های مزاج شناسی: این آزمون شامل چهار آزمون اصلی است. این آزمون ترکیب طب سنتی و پزشکی و اسلامی است. مزاج ها ی اصلی دموی، صفراوی، سوداوی و بلغمی هستند.

آزمون گروه های خونی: ویژگی های افراد را براساس گروه خونی مشخص میکند.

نحوه انجام آزمون‌ها:

آزمون MBTI: این آزمون دو گزینه ای است. این آزمون تقریبا 13 صفحه است. در قسمت توضیحات بیشتر، تفسیر آزمون نوشته شده است. این تفسیر را میتوان به روانشناس نشان داد. قبل از ازدواج حتما این آزمون باید انجام شود.

سوالات MBTI  به شکلی است که انگار تکراری است مثلا شما صادق هستید یا عاقل/ مردم شما را عاقل میدانند/ عاقل هستی یا صادق/ ولی به خاطر این است که میخواهد این موضع را از جهات مختلف بررسی کند.

3 آزمون های فرافکن: مثلا آزمون TAT که برای کودک و بزرگسال است. آزمون رورشاخ و آزمون CAT.

پژوهش در رفتاردرمانی

روش پژوهش در تغییر رفتار، تک آزمودنی است. در پژوهش آزمودنی هر بار روی فقط یک فرد تحقیق میکنیم. مثل پژوهش پاولف، پیاژه، وونت، ابینگ هاوس و فروید. پاولف فقط با یک سگ کار میکرد. اسکینر هم روی یک کیس کار میکرد. روش پژوهشی اسکینر، تحلیل آزمایشی رفتار است.

در پژوهش گروهی، دو یا چند گروه آزمایشی را در معرض متغیرها قرار می دهیم. نمونه به جامعه تعمیم داده میشود.

برای تعیین تاثیر متغیر مستقل بر متغیر وابسته، اندازه گیری شاخص های آماری مثل میانگین و ... ضروری است.

_ انواع طرح‌های تحقیقی: طرح های آزمایش (پژوهش بین گروهی) و طرح های تک آزمودنی (درون گروهی)

ویژگی طرح های تک آزمودنی: هر بار تنها یک فرد یا گروهی از افراد به عنوان یک گروه واحد مورد پژوهش قرار میگیرند. کاربرد آن در مقاصد درمانی از جمله اصلاح رفتار است.

ویژگی طرح های گروهی: دو یا چند گروه آزمایشی در معرض متغیرهای مختلف قرار میگیرند. کاربرد آن در مقاصد پژوهشی و تعیین روابط علی و معلولی است.

معایب پژوهش گروهی: در مورد متغیر مستقل یا روش آزمایشی بر تک تک آزمودنی ها اطلاعات لازم به دست نمی آید. در شرایط بالینی اغلب نمی توان تعداد زیادی آزمودنی دارای مشکل مشابه را پیدا کرد.

مزیت پژوهش تک آزمودنی: هر دو مشکل فوق را برطرف کرده. اسکینر زنده کننده پژوهش تک آزمودنی است.  

انواع طرح های تک آزمودنی: A-B/ بازگشتی (شامل ABA و ABAB) / چند خط پایه ای (با رفتارهای مختلف یک فرد، یک فرد در موقعیت های مختلف و با افراد مختلف) / تغییر مداخلات/ تغییر ملاک

تکلیف جلسه آینده

روش های پژوهش کمی و کیفی را بدانید.

یک نمونه از صورت بندی پژوهش های آزمایشی و نیمه آزمایشی و همبستگی را مثال بزنید.

انواع متغیرها در پژوهش (متغیر وابسته و مستقل و تعدیل کننده و مزاحم و مداخله ای و ملاک و پیش بین) را مثال بزنید.

(نکته: تمامی تکالیف را دو هفته قبل از آزمون با فرمت word و pdf، به ایمیل استاد ارسال نمایید)